ფოტო: აჭარა თაიმსი / ბაჩანა საჯაია
საქართველოში მოქმედმა 11-მა სამოქალაქო საზოგადოების ორგანიზაციამ ერთობლივი დოკუმენტირების ანგარიში გამოაქვეყნა სახელწოდებით „ადამიანის უფლებების კრიზისი საქართველოში 2024 წლის საპარლამენტო არჩევნების შემდგომ“, რომელიც 2024 წლის 28 ნოემბრიდან 2025 წლის 28 თებერვლის ჩათვლით პერიოდს მოიცავს.
ანგარიშის მიხედვით, ქვეყანაში მშვიდობიანი და ლეგიტიმური საპროტესტო აქციების ძალადობრივი ჩახშობა თან ახლდა ადამიანის უფლებების სისტემურ და მძიმე დარღვევებს. დოკუმენტირება დაფუძნებულია როგორც საჯარო ინფორმაციაზე, ისე საპროტესტო აქციების მონაწილეებისა და ძალადობის მსხვერპლების მიერ მოწოდებულ მტკიცებულებებსა და 117 სიღრმისეულ ინტერვიუზე. რესპონდენტთა 77.7% მიუთითებს, რომ ისინი პოლიციის მხრიდან ძალადობისა და არასათანადო მოპყრობის მსხვერპლნი გახდნენ.
ანგარიშში აღწერილია პოლიციის მიერ გამოყენებული ძალადობის ფორმები, რომლებიც, ავტორების შეფასებით, წამებისა და არასათანადო მოპყრობის სისტემური ხასიათის და ფართო გავრცელების მანიშნებელია. საპოლიციო ძალებმა გამოიყენეს სიცოცხლისა და ჯანმრთელობისთვის საფრთხისშემცველი სპეციალური საშუალებები, რაც ანგარიშში შეფასებულია როგორც შეკრების თავისუფლების უკანონო და არაპროპორციული დარღვევა.
დოკუმენტში განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა მედიის წინააღმდეგ მიმართულ ძალადობას. ანგარიშის თანახმად, ჟურნალისტები საპოლიციო ძალადობის განსაკუთრებული სამიზნეები გახდნენ, რაც მნიშვნელოვნად წაახალისა „ქართული ოცნების“ მიერ მედიის წინააღმდეგ წარმოებულმა მადისკრედიტირებელმა კამპანიებმა. დოკუმენტირებულია ჟურნალისტების მიმართ ძალადობის 108 შემთხვევა.
ანგარიში ასახავს პროტესტის მონაწილეთა წინააღმდეგ ადმინისტრაციული და სისხლის სამართლის მექანიზმების გამოყენების პრაქტიკას. ავტორების შეფასებით, სამართლებრივი მექანიზმები სისტემურად იქნა გამოყენებული აქციის მონაწილეთა დასასჯელად – მათ შორის, თავად ძალადობის მსხვერპლთა მიმართ. სისხლის სამართლის წესით 60-ზე მეტ ადამიანს ემუქრება პასუხისგება საპროტესტო აქტივობაში მონაწილეობის გამო.
დოკუმენტში ასევე განხილულია რეპრესიების სხვა ფორმებიც – იძულებითი გაუჩინარებები, საცხოვრებელი და სამუშაო სივრცეების უკანონო ჩხრეკა, საჯარო სამსახურში დასაქმებულთა დისკრიმინაციული გათავისუფლება და საკანონმდებლო მანდატების ბოროტად გამოყენება.
ანგარიშის შემდგენლები კონკრეტულ სახელმწიფო უწყებებსა და მაღალჩინოსნებს სისტემურ რეპრესიებში პასუხისმგებლობას აკისრებენ. მათი შეფასებით, ძალადობის წაქეზება, გამოძიების არაეფექტიანობა და სასამართლო სისტემის მიკერძოებულობა მიუთითებს, რომ ადამიანის უფლებების დარღვევები გამიზნული, თანმიმდევრული და პოლიტიკურად მართული პროცესია. ანგარიშში აღნიშნულია, რომ ხელისუფლების სამივე შტო — აღმასრულებელი, საკანონმდებლო და სასამართლო — ერთიანად არის ჩართული რეპრესიულ მმართველობაში, რაც იწვევს ნდობის სრულ კოლაფს საქართველოს მართლმსაჯულების სისტემის მიმართ.
ორგანიზაციები მოუწოდებენ საერთაშორისო საზოგადოებას, გააძლიეროს რეაგირება ქვეყანაში მიმდინარე ადამიანის უფლებების სისტემურ დარღვევებზე და აქტიურად დააკვირდეს დემოკრატიის უკუსვლის პროცესს საქართველოში.
