განრიდებისა და მედიაციის პროგრამის ეფექტიანობასთან დაკავშირებით ჩატარებულმა აუდიტმა არაერთი სისტემური პრობლემა და მზარდი რისკი გამოავლინა. აუდიტის ანგარიშის მიხედვით, 2022 წელს განრიდების გადაწყვეტილებით პროგრამაში ჩართული 585 არასრულწლოვნიდან, 2025 წლის 1 მაისამდე პერიოდში, განმეორებითი დანაშაული 110 პირს აქვს ჩადენილი, რაც საერთო რაოდენობის დაახლოებით 19%-ს შეადგენს.
ანგარიშში აღნიშნულია, რომ ეს მაჩვენებელი დაფიქსირდა იმ პირობებში, როდესაც განრიდების ხელშეკრულების დასრულებიდან სრულ სამწლიანი ვადა ჯერ არ არის გასული, რაც ზრდის რისკს, რომ რეციდივის მაჩვენებელი მომავალშიც გაიზარდოს. აუდიტის ჯგუფის შეფასებით, აღნიშნული ტენდენცია დაკავშირებულია როგორც პოლიტიკის დაგეგმვის, ისე პრაქტიკული აღსრულების ხარვეზებთან.
დოკუმენტის მიხედვით, საქართველოში დღემდე არ არის შემუშავებული განრიდება-მედიაციის პროცესის ერთიანი პოლიტიკის დოკუმენტი, რომელიც სრულყოფილად განსაზღვრავდა მიზნებს, ღონისძიებებსა და პასუხისმგებელ მხარეებს. მოქმედი პოლიტიკის დოკუმენტები კი კონსერვატიული მიდგომით ხასიათდება და ვერ ფარავს ისეთ მნიშვნელოვან მიმართულებებს, როგორებიცაა სოციალური მუშაკების ჩართულობა, სარეაბილიტაციო პროგრამების ხელმისაწვდომობა და საზოგადოების ცნობიერების ამაღლება.
აუდიტში განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა მონაცემთა მართვის პრობლემასაც. 2025 წლის მდგომარეობით, განრიდება-მედიაციის პროცესში ელექტრონული საქმისწარმოების სისტემა დანერგილი არ არის და მონაცემები თანამშრომლების მიერ ინდივიდუალურად, Excel-ის ფორმატში მუშავდება, რაც ზრდის ინფორმაციის დაკარგვისა და სენსიტიური მონაცემების არამართლზომიერი გამოყენების რისკს.
ანგარიშში ხაზგასმულია, რომ არსებული ნორმატიული ჩარჩო სრულად ვერ უზრუნველყოფს აღდგენითი მართლმსაჯულების პრინციპების რეალიზებას. კერძოდ, დაზარალებულის მხრიდან მედიაციაში მონაწილეობის საწყის ეტაპზე უარის თქმის შემთხვევაში, მოქმედი რეგულაციები არ ითვალისწინებს პროცესში მისი შემდგომი ჩართვის მკაფიო მექანიზმებს.
აუდიტი ასევე მიუთითებს სერვისებისა და მოხალისეობრივი აქტივობების არათანაბარ ხელმისაწვდომობაზე რეგიონებში. რიგ შემთხვევებში, სოციალური მუშაკების არარსებობის გამო, ბენეფიციარებთან მუშაობა პრობაციის ოფიცრებს უწევთ, რომელთა შესაძლებლობები სარეაბილიტაციო პროგრამების მიწოდების კუთხით შეზღუდულია.
დოკუმენტში მოყვანილია პროფესიული განათლების მიმართულებით არსებული პრობლემებიც. 2021–2024 წლებში შესაბამის პროგრამებში მხოლოდ 10 ბენეფიციარის ჩართვა დადასტურდა, თუმცა მათი გადამზადების მიმართულებებისა და პროგრამების დასრულების დამადასტურებელი დოკუმენტები წარმოდგენილი არ არის.
რაც შეეხება რეციდივის კვლევას, აუდიტის ანგარიშში აღნიშნულია, რომ მას 3-წლიანი პერიოდულობით ახორციელებს საქართველოს პროკურატურა, რომლის ბოლო კვლევა 2025 წელს ჩატარდა და 2019–2021 წლებში განრიდებულ ბენეფიციარებს მოიცავდა.
აუდიტის დასკვნაში ხაზგასმულია, რომ გამოვლენილი ხარვეზები საჭიროებს მიზნობრივი და სისტემური საპასუხო ზომების დაგეგმვას, რათა განრიდება-მედიაციის პროგრამამ რეალურად შეასრულოს არასრულწლოვანთა რესოციალიზაციისა და დანაშაულის პრევენციის მისია.
