ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ (ECHR) 2025 წლის 14 ოქტომბერს გამოიტანა გადაწყვეტილება „საქართველო რუსეთის წინააღმდეგ“ საქმის IV ფაზაზე, რომლის მიხედვითაც რუსეთმა საქართველოს უნდა გადაუხადოს 253 მილიონ ევროზე მეტი კომპენსაცია 2008 წლის ომის შემდგომ ე.წ. ბორდერიზაციის პროცესის შედეგად ადამიანთა უფლებების სისტემური დარღვევებისთვის.
სასამართლოს გადაწყვეტილებით, აღნიშნული თანხა უნდა მოხმარდეს 29 ათასზე მეტი დაზარალებული პირის კომპენსაციას, რომელთა უფლებებიც დაირღვა საოკუპაციო ზოლის გასწვრივ განხორციელებული ზომების გამო.
სასამართლომ განმარტა, რომ რუსეთის ქმედებებმა ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის დარღვევას სისტემური ხასიათი მისცა. დარღვევები მოიცავდა:
- ძალის გადამეტებულ გამოყენებას;
- არასათანადო და დამამცირებელ მოპყრობას;
- უკანონო დაკავებებს;
- გადაადგილების თავისუფლების შეზღუდვას;
- სახლებზე, მიწასა და ოჯახზე წვდომის აკრძალვას;
- ქართულ ენაზე განათლების მიღების უარყოფას.
2024 წლის 9 აპრილს სტრასბურგის სასამართლომ უკვე დაადგინა რუსეთის პასუხისმგებლობა და ერთხმად აღიარა კონვენციის შემდეგი მუხლების დარღვევა:
- მე-2 მუხლი – სიცოცხლის უფლება;
- მე-3 მუხლი – არაადამიანური და დამამცირებელი მოპყრობის აკრძალვა;
- მე-5 მუხლი – თავისუფლებისა და უსაფრთხოების უფლება;
- მე-8 მუხლი – პირადი და ოჯახური ცხოვრების პატივისცემა;
- პირველი ოქმის პირველი მუხლი – საკუთრების უფლება;
- მე-2 მუხლი (პირველი ოქმი) – განათლების უფლება;
- მე-4 ოქმის მე-2 მუხლი – გადაადგილების თავისუფლება.
სასამართლო განსაკუთრებულად აღნიშნავს, რომ მიუხედავად რუსეთის გასვლისა ევროპის საბჭოდან, ევროსაბჭოს მინისტრთა კომიტეტი აგრძელებდა გადაწყვეტილებების აღსრულების მონიტორინგს 2022 წლის 16 სექტემბრამდე, რაც მოიცავდა ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მომხდარ ფაქტებს.
გადაწყვეტილება წარმოადგენს „საქართველო რუსეთის წინააღმდეგ“ საქმის მეოთხე ფაზას და ერთ-ერთ ყველაზე მასშტაბურ კომპენსაციას, რაც კი ოდესმე დაუკისრებია სტრასბურგის სასამართლოს სახელმწიფოსთვის ადამიანის უფლებათა სისტემური დარღვევების გამო.
