ამერიკულმა მედია გიგანტმა CNN-მა საქართველოს შესახებ ვრცელი ანალიტიკური სტატია გამოაქვეყნა, რომელშიც აღწერს ქვეყანაში დემოკრატიის უკუსვლას, მზარდ ავტორიტარიზმს, რუსულ, ჩინურ და ირანულ გავლენებსა და აშშ-საქართველოს ურთიერთობების გაუარესებას. მასალაში ყურადღება გამახვილებულია როგორც ბიძინა ივანიშვილის როლზე, ისე „მეგობარი აქტის“ მნიშვნელობაზე, რომელიც აშშ-ის კონგრესში განიხილება და საქართველოს დემოკრატიის დასაცავად სანქციების დაწესებას ითვალისწინებს.
გთავაზობთ სტატიის ნაწილის თარგმანს:
ათი წლის წინ საქართველო ითვლებოდა პოსტსაბჭოთა სივრცის მაგალითურ ქვეყანად დემოკრატიის გზაზე. ქვეყანა იბრძოდა კორუფციის წინააღმდეგ, ეკონომიკა იზრდებოდა, საზოგადოება აქტიურად ვითარდებოდა და ამერიკული კომპანიები ინვესტიციებს ახორციელებდნენ. 2004 წელს, მიუხედავად იმისა, რომ საქართველო ნატოს წევრი არ იყო, ის გახდა ავღანეთში მოქმედი საერთაშორისო უსაფრთხოების მხარდამჭერი ძალების (ISAF) ყველაზე დიდი არანატოელი კონტრიბუტორი. 2005 წელს აშშ-ის პრეზიდენტმა ჯორჯ ბუშმა თბილისი მოინახულა, რის შემდეგაც აეროპორტის გზას „ჯორჯ ბუშის ქუჩა“ ეწოდა, რაც დღესაც ასე რჩება.
თუმცა, CNN-ის შეფასებით, ამ სიმბოლოების ფონზე, საქართველოს დემოკრატია დღეს ნგრევისკენ მიდის. კონგრესში ორპარტიული ინიციატივით წარდგენილია Megobari Act – კანონპროექტი, რომელიც საქართველოს სახელისუფლებო ელიტაზე სანქციების დაწესებას ითვალისწინებს არჩევნების გაყალბებაში, კორუფციასა და პოლიტიკური დევნისთვის. სიტყვა „მეგობარი“ ქართულად „მეგობარს“ ნიშნავს და, კანონპროექტის ავტორთა თქმით, იგი მიზნად ისახავს საქართველოს დემოკრატიისა და კანონის უზენაესობის გაძლიერებას.
აშშ-ის მიერ უკვე სანქცირებულია ბიძინა ივანიშვილი – ოლიგარქი და ყოფილი პრემიერ-მინისტრი, რომელსაც დასავლური წყაროები მიიჩნევენ საქართველოს ფაქტობრივ მმართველად. მისი დაარსებული პარტია „ქართული ოცნება“ აკონტროლებს ყველა მთავარ სახელისუფლებო ინსტიტუციას. საერთაშორისო უფლებადამცველი ორგანიზაციების თანახმად, ამჟამად საქართველოში დაახლოებით 60 პოლიტპატიმარია. 200-ზე მეტი დღეა, რაც თბილისში პროტესტის ტალღა არ ცხრება – დემონსტრანტები ქუჩაში გამოდიან ევროკავშირის, საქართველოსა და აშშ-ის დროშებით.
არაერთი დემონსტრანტი, Amnesty International-ისა და Transparency International-ის ცნობით, დაკავებულია და აწამეს კიდეც. ქუჩებში დამონტაჟებულია ჩინური წარმოების სახის ამცნობი კამერები, რასაც ხელისუფლება ოფიციალურად არ ადასტურებს, თუმცა უფლებადამცველები მათ პროტესტის ჩახშობის იარაღად აფასებენ.
საგარეო კურსის ცვლა – დასავლეთიდან ჩინეთ-ირანისკენ:
საქართველოს ხელისუფლებამ გააუქმა ანაკლიის ღრმაწყლოვანი პორტის მშენებლობის ხელშეკრულება აშშ-ევროპულ-ქართულ კონსორციუმთან და ის ჩინურ სახელმწიფო კომპანიებს გადასცა – ზოგიერთი მათგანი აშშ-ის სანქციების ქვეშ იმყოფება.
მაშინ, როდესაც ევროკავშირი და აშშ საქართველოს ავტორიტარიზმისკენ სვლის გამო აკრიტიკებენ, ირანთან ურთიერთობები ძლიერდება. 2024 წლის მაისში, პრემიერ-მინისტრი ირაკლი კობახიძე თეირანში იმყოფებოდა ირანის პრეზიდენტის ებრაჰიმ რაისის დაკრძალვაზე, ხოლო ივლისში კვლავ დაბრუნდა ახალ პრეზიდენტის ინაუგურაციაზე.
არასამთავრობო ორგანიზაცია Civic IDEA-ს კვლევის მიხედვით, ირანის შეიარაღებული ძალების ლოგისტიკური სტრუქტურები იყენებენ საქართველოში რეგისტრირებულ კომპანიებს სანქციების ასარიდებლად. ამავე კვლევით დგინდება, რომ ირანული კომპანიები საქართველოში ქმნიან ფინანსურ ქსელებს, რაც თეირანისთვის მნიშვნელოვანი ტრანზიტული არხი გახდა.
აშშ-საქართველოს ურთიერთობების გაფუჭება და „მეგობარი აქტის“ მნიშვნელობა:
აშშ-ის ყოფილი ელჩი საქართველოში, რობინ დანიგანი, საჯაროდ აკრიტიკებს საქართველოს მთავრობის ანტიდასავლურ რიტორიკას. მისი თქმით, ქართულმა ოცნებამ კერძო წერილი გაუგზავნა ტრამპის ადმინისტრაციას, რომელიც „მუქარის, შეურაცხმყოფელი და სერიოზულად მიუღებელი“ შინაარსის იყო.
მიუხედავად იმისა, რომ საქართველოს კონსტიტუციით ევროკავშირსა და ნატოში ინტეგრაცია პრიორიტეტად არის გამოცხადებული, 2024 წლის ნოემბერში საქართველოს მთავრობამ ევროკავშირში გაწევრიანების პროცესის შეჩერება გამოაცხადა. აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი აღნიშნავს, რომ ეს ნაბიჯი ქვეყანას რუსეთის ზეგავლენის ქვეშ აყენებს.
მეგობარი აქტის მიზანი და პერსპექტივა:
„მეგობარი აქტი“, რომლის ავტორები არიან რესპუბლიკელი ჯო უილსონი და დემოკრატი ჯინ შაჰინი, უკვე მიღებულია წარმომადგენელთა პალატაში და განხილვაშია სენატში. მისი მიზანია რუსეთის, ჩინეთისა და ირანის გავლენების წინააღმდეგ ბრძოლა და საქართველოში დემოკრატიის მხარდაჭერა.
სენატორმა შაჰინმა CNN-თან განაცხადა:
„ქართული ხალხი მტკიცედ უჭერს მხარს ევროატლანტიკურ ინტეგრაციას, და აშშ-მა არ უნდა მოერიდოს მისი მხარდაჭერის გაგრძელებას. როდესაც რუსეთი ცდილობს დაანგრიოს დემოკრატიები რეგიონში, ჩვენ არ შეგვიძლია ზურგი ვაქციოთ ჩვენს მნიშვნელოვან პარტნიორს.“
ოპოზიცია არჩევნების ბოიკოტზე მსჯელობს:
ოპოზიციური სპექტრი ჯერ კიდევ გახლეჩილია — ნაწილი ითხოვს არჩევნების ბოიკოტს, ნაწილი კი ფიქრობს, რომ 2025 წლის ოქტომბერში დაგეგმილი თვითმმართველობის არჩევნები შეიძლება იყოს ბოლო შანსი დემოკრატიის დასაცავად.
ყოფილი პრემიერ-მინისტრი გიორგი გახარია, რომელიც ამჟამად უცხოეთში იმყოფება და მას სამშობლოში ღალატის ბრალდებით 15–20 წლამდე პატიმრობა ემუქრება, CNN-თან ამბობს:
„მეგობარი აქტი მართლაც იძლევა იმედს, თუმცა მხოლოდ საერთაშორისო ზეწოლა ვერ შეცვლის საქართველოს კურსს. მმართველი ძალა მიზანმიმართულად ანგრევს ყოველგვარ ალტერნატივას, მაგრამ მჯერა, რომ ქართულ საზოგადოებას აქვს ძალა და ნება, დაიბრუნოს ადგილი ევროპაში — თუ მსოფლიო თვალყურს არ მოუშვებს.“
