საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს მოსამართლე გიორგი კვერენჩხილაძე სასამართლოს პირველი კოლეგიის გადაწყვეტილებას არ ეთანხმება, რომლითაც 30 ივლისს არ დაკმაყოფილდა შუამდგომლობა ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 174¹ მუხლის მე-10 ნაწილისა და სისხლის სამართლის კოდექსის 347-ე მუხლის პირველი ნაწილის მოქმედების შეჩერების შესახებ.
კვერენჩხილაძემ განსხვავებულ აზრში განმარტა, რომ სადავო ნორმები არა მხოლოდ პირად თავისუფლებას ზღუდავს, არამედ გამოხატვისა და შეკრების თავისუფლებებზე „მძლავრ ზემოქმედებას“ ახდენს და მათ მიმართ „მსუსხავ ეფექტს“ ქმნის.
სადავო ნორმები პასუხისმგებლობას ითვალისწინებს ხალხის გადაადგილებისთვის დაბრკოლებების განზრახ შექმნის, მათ შორის, სავალი ნაწილის ხელოვნურად გადაკეტვისთვის. ასეთ შემთხვევაში ადმინისტრაციული პატიმრობა შეიძლება 15 დღემდე, ხოლო ორგანიზატორის შემთხვევაში 20 დღემდე განისაზღვროს. განმეორებით ჩადენის შემთხვევაში კი სისხლის სამართლის კოდექსი ერთ წლამდე თავისუფლების აღკვეთას ითვალისწინებს.
მოსამართლე მიიჩნევს, რომ სასამართლომ გამოუსწორებელი ზიანის შეფასებისას საკითხს მხოლოდ თავისუფლების აღკვეთის ჭრილში შეხედა და სათანადოდ არ გაითვალისწინა, რომ სანქციები გამოიყენება გამოხატვისა და შეკრების თავისუფლებების განხორციელების კონტექსტში.
„ადმინისტრაციული პატიმრობა და თავისუფლების აღკვეთა, მოცემულ შემთხვევაში, მოქმედებს არა მხოლოდ როგორც პირადი თავისუფლების შემზღუდველი სანქცია/სასჯელი, არამედ, უპირველესად, როგორც გამოხატვისა და შეკრების თავისუფლებებით სარგებლობაზე ზემოქმედების მექანიზმი“, – წერს კვერენჩხილაძე.
მისი შეფასებით, ადამიანის უფლებათა საერთაშორისო სამართალში მშვიდობიანი და არაძალადობრივი ქმედებებისთვის თავისუფლების აღკვეთა, როგორც წესი, დემოკრატიულ სახელმწიფოში რეაგირების მიუღებელ და რთულად გასამართლებელ ფორმად მიიჩნევა.
კვერენჩხილაძე ასევე აღნიშნავს, რომ სადავო ნორმებით დასჯადი ქმედებები არ არის დაკავშირებული ძალადობასთან, ადამიანის სიცოცხლისა და ჯანმრთელობის ხელყოფასთან, კონსტიტუციური წესრიგის დამხობასთან ან საზოგადოებრივი უსაფრთხოებისთვის აშკარა და უშუალო საფრთხის შექმნასთან.
მისი აზრით, ამ პირობებში განსაკუთრებით დასაბუთებას საჭიროებს ის, თუ რატომ არის აუცილებელი მშვიდობიანი შეკრების ფარგლებში განხორციელებული ქმედებისთვის თავისუფლების აღკვეთის გამოყენება.
განსხვავებულ აზრში მოსამართლე ასევე მიუთითებს, რომ გამოხატვისა და შეკრების თავისუფლებების ეფექტიანი განხორციელება დამოკიდებულია კონკრეტულ დროს, ადგილსა და საზოგადოებრივ-პოლიტიკურ კონტექსტზე. შესაბამისად, მისი შეფასებით, თუ ადამიანს სანქციის შიშის გამო კონკრეტულ საპროტესტო აქციაში მონაწილეობაზე ან საკუთარი პოზიციის გამოხატვაზე უარი ათქმევინეს, ეს შესაძლებლობა მომავალში სრულად ვეღარ აღდგება.
„მოგვიანებით ჩატარებული შეკრება ან იმავე საკითხზე სხვა დროს გამოხატული პოზიცია ვერ ჩაანაცვლებს კონკრეტულ საზოგადოებრივ მოვლენაზე, სახელმწიფო გადაწყვეტილებასა თუ მიმდინარე პოლიტიკურ პროცესზე დროული რეაგირების შესაძლებლობას“, – წერს გიორგი კვერენჩხილაძე.
მოსამართლე ასევე აკრიტიკებს საკონსტიტუციო სასამართლოს მიერ მესამე პირთა ინტერესებისა და საჯარო ინტერესების შეფასებას. მისი თქმით, სასამართლომ მხოლოდ აბსტრაქტულად მიუთითა, რომ სადავო ნორმების შეჩერებამ შესაძლოა სამართლებრივი ვაკუუმი ან მოქმედი კანონმდებლობის დისფუნქცია გამოიწვიოს, თუმცა კონკრეტულად არ დაუსაბუთებია, რა მასშტაბის ზიანი დადგებოდა სხვა პირებისთვის.
კვერენჩხილაძის პოზიციით, სადავო ნორმების შეჩერება არ გააუქმებდა შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებ კანონით დადგენილ სხვა წესებსა და აკრძალვებს და სამართალდამცავ ორგანოებს კვლავ ექნებოდათ საზოგადოებრივი წესრიგის დაცვის შესაბამისი უფლებამოსილებები.
მოსამართლე მიიჩნევს, რომ საკონსტიტუციო სასამართლოს უნდა დაეკმაყოფილებინა მოსარჩელე მხარის შუამდგომლობა და საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე შეეჩერებინა იმ ნორმების მოქმედება, რომლებიც ხალხის გადაადგილებისთვის დაბრკოლებების განზრახ შექმნისთვის ადმინისტრაციულ პატიმრობასა და თავისუფლების აღკვეთას ითვალისწინებს.
